เกณฑ์การคัดกรองหมอพื้นบ้าน

หมอพื้นบ้าน (Folk doctors) หมายถึง ผู้ที่ดูแลสุขภาพและรักษาโรคให้กับผู้ป่วยในท้องถิ่นนั้นๆ โดยใช้องค์ความรู้และวิถีปฏิบัติของการแพทย์พื้นบ้านที่สัมพันธ์กับวัฒนธรรมท้องถิ่น และมีอัตลักษณ์เฉพาะ มีการสืบทอดผ่านประสบการณ์ตรงและสะสมเรียนรู้จากการปฏิบัติภายใต้บริบทของสังคมวัฒนธรรมเฉพาะ โดยหมอพื้นบ้านมีพื้นฐานด้านต่างๆ คือ

  1. เป็นหมอพื้นบ้านที่ดี มีคุณธรรม
  2. สามารถดูแลรักษาโรคภัยไข้เจ็บของคนในชุมชนได้
  3. ไม่เอาเปรียบหรือหลอกลวง
  4. ไม่ทำการรักษาในเชิงพานิชย์และค้ากำไรเกินควร เป็นเพียงเพื่อให้มีรายได้พอต่อการเลี้ยงชีพเท่านั้น
  5. มีจิตใจดี อยากช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์
  6. มีความเคารพและกตัญญูต่อครูบาอาจารย์
  7. ดำเนินการรักษาผู้ป่วยที่บ้านหมอพื้นบ้านเอง
  8. ไม่เร่ขายยาไปตามที่ต่างๆ
  9. เป็นที่ยอมรับนับถือของคนในชุมชน

โดยการคัดกรองหมอพื้นบ้าน ใช้เกณฑ์ตามระเบียบกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2555 (กระทรวงสาธารณสุข, (2555)) โดยมีคุณสมบัติครบถ้วนตามเกณฑ์การคัดกรองทั้ง 8 ประการ ดังต่อไปนี้

เกณฑ์การคัดกรองหมอพื้นบ้าน คำอธิบาย
1.มีผู้มารับบริการสม่ำเสมอและต่อเนื่องเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า 10 ปี (พิจารณาตามความชำนาญของหมอพื้นบ้าน ความถี่ของการเกิดโรคในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง เช่น หมองู หมอกวาดยาเด็ก หมอกระดูก)
  • ให้การดูแลสุขภาพในชุมชน หรืออยู่ ณ ที่ตั้ง (ไม่เร่ขายยา)
  • ไม่ได้ดำเนินการในรูปแบบสถานพยาบาล
  • มีบันทึกหลักฐานผู้มารับบริการจากหมอพื้นบ้านสม่ำเสมอ
2.สืบทอดความรู้จากบรรพบุรุษหรือองค์ความรู้จากท้องถิ่น
  • เป็นการสืบทอดในวิถีวัฒนธรรมชุมชน หรือแบบอัธยาศัย (บรรพบุรุษ, หมอยาพื้นบ้าน,หมอพระ)
  • มีหลักการแพทย์พื้นบ้านดั้งเดิม
3. มีความสามารถในการบำบัดรักษาโรค
  • รู้จักโรค
  • รู้จักยา
  • รู้วิธีการบำบัดรักษาโรค
  • รู้จักการดูแลสุขภาพและให้คำแนะนำ
4. ไม่หวงวิชา
  • มีผู้สืบทอดความรู้ (บุตร,ลูกศิษย์,ผู้ป่วย ฯลฯ)
  • เป็นการถ่ายทอดวิชาด้วยความเมตตา (ไม่ใช้การมอบตัวเป็นศิษย์ที่มีค่าธรรมเนียม)
5. มีการถ่ายทอดความรู้
  • มีบทบาทในการถ่ายทอดความรู้ (ครูภูมิปัญญา,วิทยากร,งานพัฒนาด้านภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้าน)
6.ไม่เรียกร้องค่ารักษามากเกินควร
  • ไม่ดำเนินการเชิงธุรกิจ หรือเชิงพาณิชย์
  • ไม่มีการโฆษณาและเรียกเก็บค่ารักษาที่มากเกินควร
7.เป็นที่รู้จักและได้รับการยอมรับจากคนในชุมชน
  • คนในชุมชนรู้จักในบทบาทของหมอพื้นบ้าน
8.มีคุณธรรม
  • มีเมตตา ช่วยเหลือเกื้อกูลชุมชน
  • ไม่มีลักษณะต้องห้าม พระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ พ.ศ.2542 มาตรา 32(3)-(7)

อ้างอิงข้อมูล

  • กระทรวงสาธารณสุข, (2555). คู่มือประกอบ ระเบียบกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกว่าด้วยการออกหนังสือรับรองหมอยาพื้นบ้าน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2555. กรมการแพทย์แผนไทยและการแทยพ์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข.